wetenschappelijke teksten

Beter zicht op
vulnerable plaques

verschenen in: MedNet

Het is op dit moment nog niet mogelijk om zogeheten vulnerable plaques in bloedvaten te behandelen. Maar over 5 à 6 jaar komt daar verandering in, denkt dr. Johannes Schaar, werkzaam op het Thoraxcentrum van het Erasmus MC in Rotterdam. Schaar ontwierp een methode om plaques vanuit het bloedvat te bekijken. “Ik ben er zeker van dat we in de nabije toekomst iets vinden om plaques te stabiliseren.”

‘Vulnerable’ (instabiele of kwetsbare) plaques zijn plaques met een grote kern van lipiden en een dunne kap van bindweefsel. Plaques groeien langzaam maar kunnen op latere leeftijd problemen veroorzaken als zij instabiel worden en scheuren. Daarbij wordt een bloedstolsel gevormd dat een bloedvat kan afsluiten en een infarct veroorzaken. En dat gebeurt niet alleen in dichtgeslibde aderen, zoals vroeger werd gedacht: ongeveer tweederde van de hartinfarcten wordt veroorzaakt door het scheuren van een instabiele plaque in een vat dat maar weinig is vernauwd.

Schaar is cardioloog in opleiding en is in 2005 cum laude gepromoveerd op echo-onderzoek naar plaques. Samen met biomedisch technologen ontwierp hij een methode om plaques te bekijken met echografie. Bij de patiënt wordt via de lies een catheter ingebracht met een echo-apparaatje in de tip. De catheter wordt opgeschoven tot in de kransslagader van het hart. De cardioloog ziet het echo-signaal op het beeldscherm en kan de plaques opsporen en bekijken. “We kunnen niet alleen zien hoe groot de plaques zijn, maar ook of ze rustig of actief zijn”, vertelt Schaar. “Met rustige plaques kan iemand zonder problemen oud worden. Maar actieve plaques zijn kwetsbaar en dus gevaarlijk. Ze zijn zacht en kunnen scheuren.”
Hij ontdekte onder meer dat patiënten met stabiele angina gemiddeld 0 tot 1 vulnerable plaques hebben in elk van de 3 bloedvaten bij het hart. Bij patiënten met instabiele angina zijn dat er gemiddeld 1 tot 2, en bij patiënten die een hartinfarct hebben gehad gemiddeld 3. Maar een vulnerable plaque hoeft niet altijd gevaarlijk te zijn: “Soms zien we bij een oudere patiënt een vulnerable plaque die gescheurd is, terwijl die persoon nooit een infarct heeft gehad. De vraag is dus wie er last van heeft. Dat weten we nog niet. Het kan ook te maken hebben met de stolling van het bloed. Bijvoorbeeld mensen met een chronische ontsteking hebben meer bloedstolling. Het is goed om dat verder te onderzoeken.”

Schaar doet zijn werk nog steeds in onderzoeksverband. Hij onderzoekt vulnerable plaques bij patiënten in een gecontroleerde studie. Over zijn kennis en ervaringen tot nu toe heeft hij, samen met de Rotterdamse cardioloog prof. Serruys, een boek geschreven dat binnenkort verschijnt. Het is nog maar een begin, zegt hij. “We hebben nu alleen een deur geopend. Een volgende vraag is bijvoorbeeld: wat doe je als je bij een patiënt zes vulnerable plaques vindt? Beschermen met een stent? Niets doen en alert zijn? Medicatie? Dat laatste is nu nog geen optie, maar ik weet van twee farmaceutische bedrijven dat zij onderzoek doen naar medicijnen om vulnerable plaques te stabiliseren. Maar we weten nog niet òf en welke medicatie helpt. Cardiologen discussiëren al wel over de beste manier van behandelen: lokaal of systemisch. Ik denk dat het met een combinatie van beide zal gebeuren. Ik schat dat we nog vijf à zes jaar nodig hebben om een behandelmethode te ontwikkelen. Maar op dit moment hebben we nog geen idee hoe we moeten behandelen.”

Ook wat betreft de detectie van vulnerable plaques kijkt Schaar al vooruit. Hij droomt ervan dat dat ooit met CT of MRI mogelijk wordt. “De resolutie van de huidige CT-scanners is ongeveer een millimeter. Vulnerable plaques in de hartvaten hebben een doorsnede van 0,3 tot 0,5 millimeter. Daar komt bij dat het hart beweegt. Het lukt nog niet om een goede CT-opname van die vaten of van de plaques te maken. Maar ik denk dat dat ooit wel mogelijk wordt. En dan wordt het verhaal pas ècht mooi.”

mijn foto’s

contact

Kees Vermeer
journalist / tekstschrijver
M 06-16708129
e

©2008-2018 Kees Vermeer [colofon]